سایت خبری

آشنایی با انواع روزنامه‌نگاری ‌اینترنتی ( سایبر ژورنالیسم؛مدرن‌ترین نوع روزنامه‌نگاری و راه دمکراتیزه شدن آن است)

پایگاه هنری زوم نیوز :   امروزه با توجه به کارکردهای اطلاع‌رسانی در اینترنت اهمیت روزنامه‌نگاری بر روی صفحات وب روزبه‌روز در حال افزایش است و مخاطبان با توجه به سرعت و آزادی بیشتر در اطلاع‌رسانی، به این فضا اقبال بیشتری نشان می‌دهند. اما آیا هر خبر یا مطالب رسانه‌ای که در فضای اینترنت هست، شامل روزنامه‌نگاری اینترنتی است؟
به گزارش پایگاه هنری زوم نیوز ، به‌طور کلی می‌توان روزنامه‌نگاری بر روی صفحات اینترنت را از دو جنبۀ محتوایی و فرمی تحلیل کرد:

الف)تقسیم‌بندی از نظر محتوا: در این تقسیم‌بندی می‌توان صفحات روزنامه‌های اینترنتی را از منظر موضوعی تقسیم کرد؛ نظیر صفحات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، تخصصی، عمومی، خبری، تحلیلی، نقد و …

ب)تقسیم‌بندی از نظر فرمی(ظاهرو قالب): می‌توان صفحات اینترنتی را که جنبۀ روزنامه‌نگاری آن غالب است به وبلاگ‌ها، وب‌سایتها، وب‌سایت‌های شخصی و یا خبری، تحلیلی، کلوب خبری و نظری و …. تقسیم کرد.

انواع رسانه‌ها به طورکلی:

۱-رسانه‌های مکتوب: که شامل رسانه‌های چاپی می‌شود مثل نشریات؛ مجلات، روزنامه‌ها، کتاب و …

۲-رسانه‌های الکترونیک: رادیو و تلویزیون یا نسخهPDF روزنامه، روی وب

۳-رسانه‌های دیجیتال: نسخه صفر و یک رسانه‌های الکترونیک HTML و تکست

۴-رسانه سایبر: نسخه مستقل و دینامیک و تعاملی

در یک تقسیم‌بندی دیگر روزنامه‌نگاری اینترنتی را می‌توان به چهار نوع تقسیم کرد:

الف)روزنامه‌نگاری الکترونیک (الکترو ژورنالیسم):

از نظر پژوهشگران روزنامه‌نگاری؛ رادیو و تلویزیون باتوجه به دارابودن ابزار الکترونیکی به‌منظور پخش صوت و تصویر از طریق امواج الکترونیکی در شمار این نوع روزنامه‌نگاری قرار می‌گیرند.

ب)روزنامه‌نگاری آنلاین:

در یک تعریف کلی؛ “روزنامه‌نگاری آنلاین، گزارشگر مسائلی است که بر روی اینترنت تولید و ارائه می‌شود.”

 اما از نظر مفهومی، به هر نوع فعالیت روزنامه‌نگاری که بر روی اینترنت بیاید و دارای خاصیت روزآمدی و تازه‌شدن باشد و با حادث‌شدن مسئلۀ تازه خبری، تغییر در صفحه اینترنتی بلافاصله یا با فاصله اندک رخ دهد، روزنامه‌نگاری آنلاین گفته می‌شود .

ج) روزنامه‌نگاری دیجیتال:

اصطلاحی است که در موارد توصیف روزنامه‌نگاری با منشا اینترنت به‌کار می‌رود. در تعریفی دیگر “می‌توان نسخه‌های تبدیل به”صفر و یک” یا “دیجیتال‌شده”روزنامه‌های چاپی را که به صورت پی-دی-اف PDFبر روی اینترنت قرار می‌گیرد را روزنامه‌نگاری دیجیتال نامید.” کمااینکه در سالهای اخیر روزنامه‌ها به سرعت در حال راه‌اندازی نسخه‌های اینترنتی خود هستند و بدین ترتیب حضور در وب را بر حضور در عرصه چاپ ترجیح می‌دهند.

د) روزنامه‌نگاری سایبر

برای درک مفهوم روزنامه‌نگاری سایبر در ابتدا باید با مفهوم”سایبر” یا “سایبرنتیکس” آشنا شویم.

“نورت‌وینر” اصطلاح”سایبرنتیکس”را در آغاز ۱۹۴۸ به‌کار برد. این اصطلاح تعریفی از ارتباطات بین انسانها، انسان‌ها و ماشین‌ها و بین ماشین‌ها را در بر می‌گیرد. برای درک این مفهوم(سایبرنتیکس) باید به معنای انتقال پیام، کنترل، زمان و فاصله و از همه مهمتر بازخورد توجه کرد.

بی‌تردید بدون توجه به این معانی که در عرصه ارتباطات جایگاهی خاص و برنامه‌ریزی شده دارد درک معنی “سایبرنتیکس” امکان پذیر نیست.

روزنامه‌نگاری سایبر؛ پیشرفته‌ترین نوع روزنامه‌نگاری

“وینر”خالق این اصطلاح در این زمینه گفته است:”زندگی اثربخش، زندگی است که در آن اطلاعات اثربخش باشد.”در سایرنتیکس ارتباط گسترده میان ماشین و انسان مدنظر است.[این ارتباط یک‌سویه و منفعلانه از سوی هریک از طرفین ارتباط نیست و کاملا تعاملی و فعالانه پیش بینی شده‌است.]

با توجه به آنچه ذکرشد؛در این بحث بازخورد بسیار مهم است و بازخورد یعنی؛ مشارکت مخاطب و در نهایت، دموکراتیزه شدن روزنامه‌نگاری.

شاید بتوان روزنامه‌نگاری سایبر را پیشرفته‌ترین نوع روزنامه‌نگاری دانست زیرا در این نوع روزنامه‌نگاری، مخاطب‌محور است و هر مطلب و خبری در آن عرصه بدون‌نظر مخاطب اعتبار چندانی ندارد.

این همان نقطه تمایز اصلی بین روزنامه‌نگاری چاپی و سایبر است. در واقع امکاناتی که یک سرور برای پاسخ‌گویی به‌‌‌‌‌‌کار می‌برد، از جمله امکان تعامل با مخاطب، یک رسانه را به رسانه‌ای سایبر بدل می‌کند.

در مجموع، روزنامه‌نگاری سایبر در دل خود نوعی روزنامه‌نگاری جدید ایجادکرده که محور آن مشارکت مخاطب در محتوا و حتی فرم است. این نوع روزنامه‌نگاری به روزنامه‌نگاری شهروندی نیز مشهور است.

در روزنامه‌نگاری شهروندی، شبکه‌های اجتماعی، ابزار دموکراتی برای ارائه خبر، تحلیل، نظر و در مجموع اطلاعات ارائه می‌کنند. شبکه‌های اجتماعی را می‌توان در بستر وب ۲ تحلیل کرد.

وبلاگ‌ها، میکروبلاگها،شبکه‌های‌اجتماعی، تالارهای گفت‌و‌گو و[پیام‌رسانها] را می‌توان بخشی از وب ۲ دانست.

هرکدام از رسانه‌های مزبور، اینترنت و صفحه‌های وب، محلی برای بیان آزادانه عقاید و نظر ایجادکرده‌اند و فرصتی فراهم آورده‌اند تا کاربران با ارائه خبر، نظر و گزارشهای خود در روزنامه‌نگاری از نوع  شهروندی مشارکت داشته باشند.

با وجود مخاطبانی که خود تولید کننده‌اند؛ تکلیف روزنامه‌نگاران حرفه‌ای چه می‌شود؟

[اما این نگرانی وجود دارد؛ آیا این هدف و محور قراردادنِ مخاطب ، این نوع روزنامه‌نگاری را از استانداردها و قواعد لازم برای روزنامه‌نگاری دور نمی‌کند به شایعات بال پرواز نمی‌دهد و گاه سبب نزول سطح روزنامه‌نگاری نمی‌شود؟ باید گفت در صورت ارتقای سواد رسانه‌ای شهروندان، تربیت شهروند خبرنگارانِ نیمه‌حرفه‌ای ،حرفه‌ای‌تر شدن روزنامه‌نگاران و به‌کاربردن خلاقیت در عرصه کاری آنها، روزنامه‌نگاران حرفه‌ای همیشه پیشروتر از مخاطب خواهند بود و شهروندان به آنان نیازمند و روزنامه‌نگارانِ تمام‌حرفه‌ای صحنه‌گران می‌شوند، و این آفات از این نوع جدید روزنامه‌نگاری دور می‌شود.

———————————————————————————

منبع:  روزنامه‌نگاری اینترنتی در ایران/ دکتر داوود آقا رفیعی با تغییرات و توضیحات واحد آموزش پانا /


نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

محمد توکلی
Click here