سایت خبری

تکثر رسانه ای و دوگانه رشد یا نزول کیفی فعالیت رسانه

 

پایگاه هنری زوم نیوز:هیات نظارت بر مطبوعات به تازگی مجوز انتشار‌ ۸۴ رسانه مکتوب و الکترونیک را صادر کرده است. این اقدام هر چند به تکثر فضای رسانه ای کمک می کند اما ارتقای سطح کیفی فعالیت رسانه ها در گرو برداشتن گام های کارشناسانه و اصولی در این حوزه است.

به گزارش پایگاه هنری زوم نیوز به نقل از ایرنا، «علاالدین ظهوریان» دبیر هیات نظارت بر مطبوعات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، دوشنبه هفته گذشته (۶ دی ماه) در گفت وگو با رسانه ها از صدور مجوز انتشار ده ها رسانه مکتوب و الکترونیک خبر داد و گفت: در جلسه امروز هیات نظارت بر مطبوعات که با حضور اعضای آن برگزار شد، ضمن طرح موضوعات نظارتی در حوزه رسانه های مکتوب و الکترونیک٬ شماری از تقاضاهای صدور مجوز نشریات مورد بررسی قرار گرفت که طی آن ۸۴ رسانه مجوز انتشار دریافت کردند .

صدور مجوز تاسیس رسانه در کشور، طی چند سال اخیر روند پرشتابی را در پیش گرفته است. به باور کارشناسان این روند اگرچه به رشد کمی مطبوعات یاری می رساند اما نمی تواند تضمینی برای تنوع بخشی و ارتقای سطح کیفی رسانه ها باشد .

«سیدوحید عقیلی» رییس دانشکده علوم ارتباطات و مطالعات رسانه دانشگاه آزاد اسلامی، «مهدی محسنیان راد» مدرس و محقق علوم ارتباطات و «محمدمهدی فرقانی» مدرس روزنامه نگاری و علوم ارتباطات در گفت و گو با گروه پژوهش و تحلیل خبری ایرنا بر لزوم ارایه مجوزهای کارشناسی شده برای تاسیس رسانه ها تاکید کردند و رسانه داری را موضوعی دانستند که باید به گونه ای حرفه ای به آن نگریسته شود. به باور این کارشناسان باید روزنامه نگاران، خبرنگاران حرفه ای و فعالان حوزه رسانه به امر رسانه داری بپردازند .

 

*** رشد کمی رسانه ها در کنار رشد کیفی آنها ارزشمند است

همانگونه که پیش تر اشاره شد، طی چند سال گذشته شاهد افزایش شمار رسانه های مکتوب و الکترونیک بوده ایم. هیات نظارت بر مطبوعات در فروردین ماه پارسال (۱۳۹۴) برای ۲۴ پایگاه اطلاع رسانی مجوز تاسیس و فعالیت صادر کرد و امسال نیز در ادامه همان روند شاهد صدور مجوز برای ۸۴ رسانه دیگر بودیم. این موضوع اگرچه نشان از تلاش مسوولان برای بازتر شدن فضای اطلاع رسانی کشور دارد اما از دید کارشناسان رسانه نمی تواند تضمین کننده بهبود کیفی فضای رسانه ای باشد. کارشناسان بر لزوم توجه به رشد کیفی رسانه ها در کنار افزایش کمی آنها تاکید دارند .

عقیلی در این زمینه به گروه پژوهش و تحلیل خبری ایرنا گفت: افزایش کمی رسانه ها الزاما به معنای افزایش کیفیت و تنوع آنها نیست. برای ارتقای کیفی رسانه ها باید به حرفه گرایی در رسانه ها توجه داشت .

به گفته وی برای تحقق حرفه گرایی در رسانه ها باید به تعریف مشخصی از جایگاه رسانه و وسایل ارتباط جمعی رسید، در مسیر ارتقای جایگاه اطلاع رسانی و تولید خبر گام برداشت و تدوین نظام حرفه ای و اصول اخلاق حرفه ای در روزنامه نگاری را در دستورکار قرار داد .

 

*** باید کار رسانه را به کاردان آن سپرد

کارشناسان در گفت وگو با پژوهشگر ایرنا بر این نکته تاکید کردند که اهالی واقعی رسانه باید بر سازوکار ارایه مجوز تاسیس به رسانه های مکتوب و دیجیتال نظارت داشته باشند .

عقیلی در این زمینه گفت: روزنامه نگاران و دست اندرکاران تولید خبر باید سهمی یا مساعدتی در بررسی تقاضاها برای اضافه شدن نشریات و خبرگزاری های جدید به فضای رسانه ای داشته باشند. به گفته وی تصمیم گیری شتابزده مسوولان در این زمینه می تواند آسیب هایی را متوجه فضای خبری کشور کند .

عقیلی همچنین بر لزوم ارایه مجوز تاسیس رسانه به افرادی که در این زمینه فعالیت داشته اند، تولید محتوای خبری کرده اند و شغل اصلی شان روزنامه نگاری است تاکید کرد و گفت: به دنبال ارایه مجوز به رسانه ها، دولت باید بخشی از درآمدهایش را خرج حمایت از آنها کند اما باید دید که آیا کسانی که از یارانه دولت برای تاسیس و اداره رسانه ها استفاده می کنند اهالی مطبوعات و کسانی که تولید خبر می کنند و شغل اصلی شان روزنامه نگاری است هستند یا برخی افراد، جریان ها و نهادهای خاص که برای افزایش قدرت خودشان می خواهند سهمی نیز از رسانه داشته باشند. این مساله بسیار حایز اهمیت است که در واقع رسانه ها در دست کسانی باشند که واقعا اهل رسانه هستند و از حرفه ای بودن کافی برخوردارند .

محسنیان راد نیز چندی پیش در گفت و گو با گروه پژوهش و تحلیل خبری ایرنا با تاکید بر لزوم حرفه ای و تخصصی شدن خبرگزاری ها اظهار داشت که در ایران خبرگزاری ها از فضای حرفه ای خود دور شده اند. به گفته وی، بیشتر خبرگزاری های غیردولتی در سراسر جهان با تکیه بر درآمدهای به دست آمده از فروش تولیدات خبری روی پای خود ایستاده و به معنای واقعی کار حرفه ای انجام می دهند اما خبرگزاری های ایجاد شده در ایران طی سال های اخیر واجد چنین شرایطی نیستند .

فرقانی نیز در گفت وگویی با گروه پژوهش و تحلیل خبری ایرنا گفت: طبق آیین نامه تاسیس خبرگزاری، فلسفه ارایه مجوز برای تاسیس خبرگزاری ها، راه اندازی تعدادی مراکز خبری غیردولتی و غیروابسته به دولت و خصوصی بود. هدف این بود که در کنار ۲ یا سه خبرگزاری دولتی، چند خبرگزاری خصوصی هم داشته باشیم که بتوانند در رقابت با خبرگزاری های دولتی به هم افزایی و ارتقای سطح کیفی خبرگزاری های کشور کمک برسانند، اما این هدف در عمل محقق نشد .

فرقانی افزود: بر خلاف این هدف اولیه، ناگهان وزارت ارشاد با انفجاری از درخواست های مختلف برای تاسیس خبرگزاری روبرو شد که بیشتر این درخواست ها متعلق به نهادهای دولتی و یا شبه دولتی بودند و هیچ کدامشان به معنای واقعی کلمه از نهادهای غیردولتی و نهادهای متعلق به بخش خصوصی نبودند. این خبرگزاری ها که هم اکنون بسیاری از آنها مشغول فعالیت هستند، هر یک به نوعی به بودجه عمومی دسترسی دارند و با این بودجه اداره می شوند .

به باور فرقانی این عملکرد مطابق آیین نامه نیست؛ چراکه آیین نامه منطبق بر تاسیس خبرگزاری های غیردولتی است. این مدرس ارتباطات در ادامه با ابراز تاسف نسبت به اینکه خبرگزاری های یاد شده در حالی که هیچ پشتوانه حرفه ای نداشتند در دولت های گذشته یکی پس از دیگری مجوز فعالیت دریافت کردند، افزود: ما امروز شاهد ده ها آژانس خبری هستیم که با اسم و عنوان خبرگزاری کار می کنند و از بودجه عمومی ارتزاق کرده و تامین می شوند و در عین حال برخی از آنها رفتار مغایر با اصول حرفه ای و اخلاق حرفه ای دارند .

 

*** لزوم تناسب تعداد خبرگزاری ها با مجموعه فضای رسانه ای کشور

با در نظر گرفتن کیفیت نه چندان مطلوب و عملکرد نه چندان حرفه ای برخی رسانه ها که به ویژه در یک دهه اخیر در کشور تاسیس شده و به فعالیت می پردازند، این سوال مطرح می شود که آیا اکنون تکثر و تعدد خبرگزاری ها از الزامات فضای رسانه ای کشور محسوب می شود؟

محسنیان راد در این زمینه گفت: مجموعه رسانه ها و سازمان های وابسته به آنها در هر کشوری مشابه یک موجود زنده است که باید بین اندام های مختلف آن یک توازن منطقی حاکم باشد. به باور محسنیان راد وجود این همه رسانه زیر عنوان های پایگاه خبری و خبرگزاری تناسبی با فضای کلی رسانه ای در کشور ندارد و می توان این شرایط را به انسانی تشبیه کرد که یک دست خیلی بلند دارد در حالی که آن دست با دیگر اعضای بدن تناسبی ندارد .

فرقانی نیز تعدد مراکز خبری در کشور را بی دلیل دانست و گفت: تاسیس مراکز خبری و خبرگزاری ها و پایگاه های خبری و دیگر رسانه های مکتوب و غیرمکتوب که بیشتر آنها نیز وابسته به یک نهاد قدرت هستند، نمی تواند به مفهوم تنوع و تکثر باشد؛ ضمن اینکه تا آنجایی که من می دانم در هیچ جای جهان نمی توان شاهد وجود این همه رسانه و خبرگزاری متعلق به نهادهای حکومتی بود .

این مدرس ارتباطات افزود: به طور معمول در هر کشوری یک خبرگزاری دولتی وجود دارد که اخبار مربوط به دولت را منتشر می کند و این گونه نیست که هر وزارتخانه یا هر نهاد و سازمانی خبرگزاری اختصاصی خودش را داشته باشد. در هیچ کجای دنیا چنین شرایطی را شاهد نبوده ام زیرا ضرورتی برای این امر وجود ندارد. اکنون اما این رسانه های وابسته زیادی در کشور ما وجود داشته و فعالیت می کنند و در مجموع رفتار رسانه ای آنها هم به هیچ وجه مطابق با رفتار حرفه ای و در چهارچوب موازین اخلاق حرفه ای نیست .

در ادامه باید گفت اخلاق حرفه ای پیش نیاز موفقیت در حوزه رسانه است. اکنون نبود این نگاه در برخی رسانه ها به مخدوش شدن اعتماد جامعه منجر می شود یا از میزان اثربخشی آنها بر افکار عمومی می کاهد. این روند می تواند امکان حضور موثر و نقش آفرینی ثمربخش در تحولات داخلی و بین المللی را از رسانه ها سلب کند و همزمان بر توفیق رسانه های خارجی و رقیب بیافزاید .

این روزها فاصله گرفتن از اخلاق حرفه ای و کم توجهی به اصول کار خبری در برخی رسانه ها، کتمان حقایق، قلب واقعیت ها و انتشار اخبار با انگیزه دست یابی به منافع شخصی، حزبی و گروهی در آنها، لزوم بررسی های دقیق و کارشناسی برای اعطای مجوزهای رسانه ها ای را نشان می دهد .

تاسف آور است که بگوییم عملکرد غیرحرفه ای برخی رسانه های داخلی شکاف هایی میان جامعه با رسانه ها به وجود آورده است و سبب گرایش به منابعی چون شبکه های اجتماعی گوناگون یا رسانه های بیگانه شده است. برای بهبود این شرایط در کنار توجه ویژه متولیان ارایه مجوزِ راه اندازی رسانه ها، شماری از فعالان حوزه رسانه نیز باید در رفتار حرفه ای خود بازنگری کنند و بازتعریفی از شیوه فعالیت خود داشته باشند .


نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

محمد توکلی
Click here